Të gjithë thonë “blera shtëpi me kredi”, por askush nuk tregon sa kushton ajo në të vërtetë. Para se të firmosësh prangat 30-vjeçare me bankën, mëso rregullin e artë që të shpëton mijëra euro.
Blerja e një apartamenti me kredi në Shqipëri sot duket si një mision i pamundur për shkak të rritjes së çmimeve të pasurive të paluajtshme. Megjithatë, për të mos falimentuar financiarisht, gjithçka që ju duhet është një strategji “shahu” mirë e menduar përballë institucioneve financiare.
Më poshtë do të gjeni udhëzuesin praktik se si të merrni një kredi hipotekare inteligjente pa rrezikuar buxhetin tuaj familjar.
Hapi 1: “Testi i Stresit” Vetjak – Sa duhet të jetë kësti mujor?
Kur aplikoni për kredi për shtëpi, bankat në Shqipëri shpesh ju lejojnë që kësti mujor të arrijë deri në 50% të pagës suaj neto. Ky është një gabim i madh!
- Rregulli i Artë: Asnjëherë mos lejoni që kësti i kredisë të kalojë 35% të të ardhurave tona neto.
- Pse ka rëndësi? Nëse diçka shkon keq me punësimin apo nëse rriten normat e interesit, ju nuk dëshironi që shtëpia e ëndrrave të kthehet në makthin tuaj më të madh financiar. Llogaritni gjithmonë një marzh sigurie.
Tabela e përballueshmërisë së kredisë (Shembull):
| Të Ardhurat Neto Familjare | Kësti Maksimal i Sigurt (35%) | Kësti i rrezikshëm i Bankës (50%) |
| 100,000 Lekë | 35,000 Lekë | 50,000 Lekë |
| 150,000 Lekë | 52,500 Lekë | 75,000 Lekë |
| 200,000 Lekë | 70,000 Lekë | 100,000 Lekë |
Hapi 2: Lufta e Normave të Interesit – Mos pranoni ofertën e parë
Një nga gabimet më të shpeshta që bëjnë blerësit e shtëpive në Tiranë dhe rrethe është dorëzimi dokumenteve vetëm te banka ku marrin pagën.
Këshillë Eksperti: Merrni oferta zyrtare nga të paktën 3 banka të ndryshme të nivelit të dytë në Shqipëri. Përdorini këto oferta si “pazar” ose mjet negociues kundrejt njëra-tjetrës për të ulur marzhin e interesit të bankës.
Në kushtet kur Euribor-i (indeksi europian që ndikon në kreditë në Euro) ka pësuar luhatje të mëdha vitet e fundit, kërkoni me ngulm:
- Normë interesi fikse për 3 deri në 5 vitet e para të kredisë. Kjo ju mbron nga rritja e papritur e këstit në fillim të kontratës.
Kostoja e Fshehur: Çfarë nuk ju thonë bankat?
Shumë blerës mendojnë se u mjafton vetëm paradhënia prej 20% e vlerës së shtëpisë (kapitali vetjak) që kërkojnë zakonisht bankat si kolateral. Por, procesi i blerjes ka disa kosto ekstra që duhen paguar me para në dorë (kesh).
Përveç këstit dhe parapagimit, ju duhen edhe rreth 3% deri në 5% të vlerës totale të pronës për të mbuluar shpenzimet e mëposhtme:
- Siguracioni i jetës dhe i pronës (i detyrueshëm çdo vit).
- Tarifat e vlerësuesit të licencuar të pronës.
- Tarifat administrative të aplikimit për kredi në bankë.
- Shpenzimet noteriale dhe taksat e regjistrimit të hipotekës në ASHK (Kadastër).
Përpara se të nënshkruani kontratën e kredisë, kërkoni gjithmonë dokumentin e NEI (Norma Efektive e Interesit), i cili tregon koston reale të kredisë duke përfshirë të gjitha këto tarifa të fshehura.